Chăn nuôi Việt Nam bứt phá ngoạn mục: [Bài 5] Chăn nuôi tuần hoàn thành trụ cột quan trọng

Ông Tống Xuân Chinh nhấn mạnh trong khoảng hơn một thập kỷ trở lại đây, ngành chăn nuôi Việt Nam đã đạt được những bước tiến quan trọng trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng an toàn sinh học (biosecurity), qua đó góp phần kiểm soát và giảm thiểu tác động của nhiều dịch bệnh nguy hiểm.

Cụ thể, khung pháp lý và hệ thống quản lý nhà nước về chăn nuôi và thú y đã được hoàn thiện tương đối đồng bộ. Việc ban hành Luật Chăn nuôi năm 2018 và Luật Thú y năm 2015 cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn đã tạo nền tảng pháp lý rõ ràng cho việc tổ chức sản xuất theo hướng chăn nuôi an toàn dịch bệnh và an toàn sinh học.

Các biện pháp như kiểm soát ra vào trang trại, quản lý con giống, vệ sinh tiêu độc khử trùng, kiểm soát thức ăn, nước uống và xử lý chất thải đã trở thành những yêu cầu bắt buộc trong nhiều mô hình chăn nuôi hiện đại.

Bước tiến thứ 3 là hệ thống giám sát dịch bệnh và cảnh báo sớm được tăng cường, kết hợp giữa hệ thống thú y cơ sở với các phòng thí nghiệm chẩn đoán hiện đại. Điều này giúp ngành chăn nuôi ứng phó hiệu quả hơn với các dịch bệnh nguy hiểm như bệnh dịch tả lợn Châu Phi, cúm gia cầm hay lở mồm long móng.

Ngoài ra, việc phát triển các vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh và các chuỗi sản xuất khép kín cũng đang được thúc đẩy mạnh mẽ, đặc biệt trong các ngành hàng lợn, gia cầm và bò sữa. Đây là nền tảng quan trọng để ngành chăn nuôi Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời đảm bảo an toàn dịch bệnh trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Dấu ấn chính sách

Trước hết, Nhà nước đã ban hành nhiều quy định và tiêu chuẩn về môi trường trong chăn nuôi, yêu cầu các cơ sở chăn nuôi phải có hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn trước khi đi vào sản xuất. Các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường và chất thải chăn nuôi đã giúp tăng cường trách nhiệm của các cơ sở chăn nuôi trong việc bảo vệ môi trường.

Thứ hai, ngành chăn nuôi đã đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ xử lý chất thải sinh học, đặc biệt là công nghệ hầm khí sinh học (biogas), đệm lót sinh học và các hệ thống xử lý nước thải. Những giải pháp này không chỉ giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo ra nguồn năng lượng tái tạo và phân bón hữu cơ phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Nhờ đó, hàng trăm nghìn công trình khí sinh học đã được xây dựng trên cả nước, góp phần đáng kể vào việc xử lý vệ sinh môi trường, giảm phát thải khí nhà kính thông qua việc sử dụng khí CH4 cho đun nấu, thắp sáng, úm vật nuôi.

Đồng thời từ hệ thống khí sinh học đã tạo ra một lượng phân bón hữu cơ quan trọng cho cây trồng, thủy sản và thương mại hóa tín chỉ các bon trên thị trường quốc tế.

Theo ông Chinh, định hướng xuyên suốt của ngành chăn nuôi hiện nay là chuyển từ xử lý chất thải sang tái sử dụng tài nguyên trong chăn nuôi, coi chất thải chăn nuôi là nguồn nguyên liệu đầu vào cho các quá trình sản xuất sinh học khác như sản xuất năng lượng, phân bón và các sản phẩm sinh học.

Đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng xanh

Ông Tống Xuân Chinh nhấn mạnh chăn nuôi tuần hoàn, khép kín đang là xu hướng mới trong quá trình phát triển của ngành chăn nuôi, đầu ra của chăn nuôi là đầu vào quan trọng cho các lĩnh vực khác, vừa giúp nâng cao hiệu quả kinh tế, vừa giảm phát thải.

Chăn nuôi tuần hoàn, khép kín là hướng phát triển tất yếu của ngành chăn nuôi hiện đại, phù hợp với xu hướng kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp phát thải thấp đang được nhiều quốc gia thúc đẩy.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai tại Việt Nam, vẫn còn một số nút thắt cần được tháo gỡ.

Thứ nhất, quy mô sản xuất của phần lớn hộ chăn nuôi còn nhỏ lẻ, khiến việc đầu tư các hệ thống tuần hoàn như xử lý chất thải, sản xuất phân hữu cơ hoặc năng lượng sinh học gặp nhiều khó khăn về chi phí.

Thứ hai, liên kết giữa chăn nuôi với các ngành khác trong chuỗi tuần hoàn vẫn còn hạn chế, ví dụ giữa chăn nuôi với trồng trọt, sản xuất phân bón hữu cơ hoặc năng lượng sinh học.

Thứ ba, cơ chế chính sách khuyến khích kinh tế tuần hoàn trong chăn nuôi chưa thực sự đồng bộ, đặc biệt là các chính sách liên quan đến tín dụng xanh, thị trường các bon và tiêu chuẩn sản phẩm tái chế từ chất thải chăn nuôi.

Ông Tống Xuân Chinh cho rằng thời gian tới, để thúc đẩy chăn nuôi tuần hoàn phát triển mạnh mẽ hơn, cần tập trung vào một số giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, hoàn thiện khung chính sách về kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, đặc biệt là cơ chế khuyến khích tái sử dụng chất thải chăn nuôi.

Thứ hai, hỗ trợ doanh nghiệp và hợp tác xã đầu tư các mô hình chăn nuôi tuần hoàn quy mô lớn, làm hạt nhân lan tỏa ra khu vực nông hộ.

Thứ ba, thúc đẩy nghiên cứu và chuyển giao các công nghệ xử lý chất thải tiên tiến, sản xuất phân bón hữu cơ, năng lượng sinh học, chăn nuôi côn trùng (ruồi lính đen, trùn quế) từ chất thải chăn nuôi để sản xuất protein cho chăn nuôi, thủy sản và sản xuất vật liệu sinh học từ phụ phẩm chăn nuôi.

Thứ tư, gắn phát triển chăn nuôi tuần hoàn với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường tín chỉ các bon trong nông nghiệp.

“Nếu triển khai đồng bộ các giải pháp, tôi tin rằng giai đoạn tới, chăn nuôi tuần hoàn sẽ trở thành trụ cột quan trọng của ngành chăn nuôi Việt Nam, vừa nâng cao giá trị gia tăng, vừa đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh và bền vững”, ông Tống Xuân Chinh khẳng định.