Vinamilk kiến tạo hệ sinh thái trang trại xanh, hướng tới Net Zero

Chia sẻ tại Hội thảo khoa học, công nghệ toàn quốc về chăn nuôi và thú y diễn ra sáng 28/3, ông Đoàn Quốc Khánh, Giám đốc Điều hành Khối Phát triển Vùng nguyên liệu, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) khẳng định, khoa học công nghệ đang trở thành yếu tố cốt lõi trong quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh tại Việt Nam.

Theo ông Khánh, trong chiến lược phát triển kinh tế xanh, nông nghiệp giữ vai trò trung tâm với mục tiêu giảm tối thiểu 121,9 triệu tấn CO₂e vào năm 2030. Riêng phát thải mê-tan được kiểm soát không vượt quá 45,9 triệu tấn CO₂e, tương đương giảm 30% so với năm 2020.

Để đạt được mục tiêu này, các giải pháp đồng bộ đang được triển khai trên toàn chuỗi sản xuất, từ trồng trọt, chăn nuôi đến lâm nghiệp và sử dụng đất. Đáng chú ý, Nghị định 08/2022/NĐ-CP đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào các mô hình sản xuất tuần hoàn, phát thải thấp.

Xây hệ sinh thái nông nghiệp xanh từ trang trại đến chuỗi giá trị

Trong bối cảnh đó, Vinamilk xây dựng hệ sinh thái phát triển dựa trên ba trụ cột gồm trang trại xanh, sản xuất xanh và năng lượng xanh, hình thành chuỗi giá trị bền vững từ đầu vào đến đầu ra. Doanh nghiệp hiện liên kết với khoảng 40.000-90.000 hộ nông dân, tạo vùng nguyên liệu quy mô lớn, ổn định, qua đó gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cộng đồng trong phát triển chăn nuôi bền vững.

Trong vận hành, Vinamilk áp dụng cách tiếp cận theo chuỗi giá trị, kiểm soát toàn diện từ tài nguyên đất, nước, xử lý chất thải đến phúc lợi vật nuôi, người lao động và hiệu quả kinh tế. Cách làm này giúp cân bằng giữa tăng trưởng sản xuất và yêu cầu bảo vệ môi trường.

Hiện doanh nghiệp có 15 trang trại trên cả nước, trong đó nhiều trang trại được phát triển theo mô hình Vinamilk Green Farm, ứng dụng công nghệ 4.0 trong quản lý đàn bò, kết hợp chăn nuôi hữu cơ và thiết kế sinh thái nhằm tối ưu vi khí hậu, nâng cao năng suất và giảm tác động môi trường.

Một điểm nổi bật là mô hình kinh tế tuần hoàn được triển khai hiệu quả. Chất thải rắn sau xử lý được tái sử dụng để cải tạo đất, làm đệm sinh học và hỗ trợ nông dân, góp phần giảm phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào. Trong khi đó, chất thải lỏng được xử lý đạt chuẩn, tái sử dụng cho tưới tiêu và sản xuất khí sinh học (biogas), phục vụ sấy cỏ, cung cấp nhiệt và vệ sinh chuồng trại, qua đó giảm đáng kể việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Song song với đó, 100% trang trại đã sử dụng điện từ hệ thống năng lượng mặt trời. Vinamilk đặt mục tiêu giai đoạn 20272030 sẽ tận dụng toàn bộ lượng khí biogas phát sinh, không đốt bỏ, tiến tới mô hình tuần hoàn khép kín và tối ưu hóa nguồn năng lượng tái tạo.

Trong lĩnh vực sản xuất, doanh nghiệp triển khai lộ trình “Pathway to Dairy Net Zero 2050” với các mốc giảm phát thải cụ thể. Một số đơn vị đã đạt trung hòa carbon theo tiêu chuẩn quốc tế, cho thấy tính khả thi của chiến lược giảm phát thải.

Bên cạnh đó, Vinamilk đẩy mạnh số hóa trong quản trị. Toàn bộ trang trại đã thực hiện kiểm kê khí nhà kính, dữ liệu được quản lý tập trung nhằm đảm bảo minh bạch và phục vụ lộ trình phát triển dài hạn. Nhờ ứng dụng công nghệ, năng suất chăn nuôi bò sữa đạt 30-35 lít/con/ngày, tiệm cận mức trung bình thế giới.

Hướng tới net zero bằng năng lượng sạch và chuyển đổi số

Theo ông Khánh, để thúc đẩy nông nghiệp xanh, cần tập trung vào bốn nhóm giải pháp gồm: Phát triển chăn nuôi chính xác trên nền tảng số; cải tiến giống và dinh dưỡng vật nuôi; mở rộng năng lượng tái tạo gắn với kinh tế tuần hoàn; và tăng cường đo lường, minh bạch phát thải gắn với thị trường tín chỉ carbon.

Trong bối cảnh kinh tế xanh và kinh tế số trở thành xu hướng toàn cầu, khoa học công nghệ đóng vai trò trung tâm trong đổi mới mô hình tăng trưởng. Với nền tảng chính sách ngày càng hoàn thiện và sự tham gia chủ động của doanh nghiệp, ngành nông nghiệp Việt Nam đang từng bước tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Trong giai đoạn tới, Vinamilk sẽ tiếp tục mở rộng hệ thống trang trại, nhà máy theo tiêu chuẩn Net Zero, đồng thời thí điểm các giải pháp giảm phát thải mê-tan dựa trên nền tảng khoa học và tăng cường hợp tác với các đối tác công nghệ.

Doanh nghiệp cũng đặt mục tiêu hoàn thiện mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín, trong đó toàn bộ chất thải chăn nuôi được phân tách và tái sử dụng hiệu quả: phần rắn phục vụ cải tạo đất, phần lỏng tạo khí sinh học và tái sử dụng trong sản xuất. Đồng thời, hệ thống điện mặt trời tiếp tục được mở rộng nhằm gia tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng sạch.

Ở góc độ công nghệ, Vinamilk đang hoàn thiện hệ thống quản lý đàn bò toàn diện, tích hợp dữ liệu về sức khỏe, dinh dưỡng và điều trị trên một nền tảng số thống nhất. Dự kiến đến năm 2027, toàn bộ hệ thống sẽ được kết nối tập trung từ trụ sở đến các trang trại trong và ngoài nước.

Việc số hóa không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn đảm bảo minh bạch dữ liệu, kiểm soát chất lượng đàn và tối ưu năng suất, góp phần quan trọng vào mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh bền vững.

Khẳng định định hướng lâu dài, ông Khánh cho biết Vinamilk sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng cộng đồng doanh nghiệp và người dân nhằm thực hiện mục tiêu Net Zero, đóng góp vào quá trình phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Việt Nam.