Trong bối cảnh sức mua trong nước cần được kích hoạt và ngành du lịch đứng trước yêu cầu gia tăng giá trị chi tiêu, việc chậm triển khai mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế đang trở thành “điểm nghẽn” lớn.
Nếu không có cú hích chính sách đủ mạnh và kịp thời, Việt Nam có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội hình thành hệ sinh thái mua sắm hiện đại này, một động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.
Ảnh: Hồng Quang
Thị trường còn bỏ ngỏ
Tại hội thảo tham vấn Đề án “Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” do Bộ Công Thương tổ chức mới đây, nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội để bứt phá lĩnh vực bán lẻ hiện đại, song lại thiếu nền tảng chính sách để hiện thực hóa.
Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, phát triển mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế không đơn thuần là mở rộng kênh phân phối mà còn là bước chuyển dịch sang hệ sinh thái bán lẻ hiện đại, tạo hiệu ứng lan tỏa tới logistics, du lịch và dịch vụ.
Thực tế, dù thị trường bán lẻ Việt Nam duy trì mức tăng trưởng 8-10%/năm trong giai đoạn 2015-2025, nhưng vẫn thiếu vắng các mô hình mang tính dẫn dắt. Outlet – vốn là kênh phân phối chiến lược tại nhiều quốc gia, gần như chưa hình thành đúng nghĩa, chủ yếu dừng ở quy mô nhỏ lẻ, phân mảnh. Khái niệm hàng outlet khá quen thuộc với người nước ngoài nhưng ở thị trường Việt Nam vẫn nhiều người chưa biết tới.
Trong khi đó, áp lực từ nhu cầu tiêu dùng mới ngày càng rõ nét. Dự báo đến năm 2030, Việt Nam sẽ có hơn 50 triệu người thuộc tầng lớp trung lưu – nhóm khách hàng vừa coi trọng thương hiệu, vừa nhạy cảm về giá. Đây được xem là “tệp khách hàng vàng” của các mô hình outlet, nơi hàng hóa chính hãng được bán với mức giá ưu đãi.
Không chỉ dừng ở tiêu dùng nội địa, khoảng trống còn nằm ở chi tiêu du lịch. Hiện mức chi tiêu bình quân của khách quốc tế tại Việt Nam chỉ đạt khoảng 1.050–1.150 USD/người, thấp hơn đáng kể so với các điểm đến cạnh tranh trong khu vực như Thái Lan hay Singapore. Điều này phản ánh việc thiếu các không gian mua sắm quy mô lớn, yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển du lịch hiện đại.
Trong khi đó, trên thế giới, outlet đã trở thành ngành kinh tế quy mô lớn. Tại Mỹ, doanh thu outlet đạt khoảng 65 tỷ USD mỗi năm; tại châu Âu, năm 2023 đạt 21,4 tỷ Euro. Ở châu Á, các quốc gia như Nhật Bản, Trung Quốc hay Thái Lan đều phát triển mạnh mô hình “làng outlet” gắn với du lịch trải nghiệm, tích hợp mua sắm, ẩm thực và giải trí.
Trong bối cảnh đó, sự quan tâm của doanh nghiệp trong nước và quốc tế đối với thị trường Việt Nam là rất rõ nét. Nhiều tập đoàn bán lẻ lớn như Central Retail, WinCommerce, MM Mega Market, BRG Group, Vincom Retail hay Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) đã tham gia góp ý cho đề án. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở khung pháp lý chưa hoàn thiện, khiến dòng vốn đầu tư chưa có nhiều bứt phá.
Theo bà Lê Hồng Thủy Tiên, Tổng Giám đốc Tập đoàn IPPG nghịch lý của Việt Nam là một trung tâm sản xuất lớn nhưng lại thiếu vắng outlet đúng nghĩa. Yếu tố cốt lõi là khả năng thu hút thương hiệu quốc tế, trong khi nhà đầu tư vẫn dè dặt do thiếu cơ chế rõ ràng và chính sách đủ sức cạnh tranh.
Năm 2030 hình thành 5 trung tâm outlet lớn
Theo dự thảo đề án, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu hình thành ít nhất 5 trung tâm outlet gắn với du lịch tại các địa bàn trọng điểm như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Quảng Ninh và An Giang (Phú Quốc). Tiếp đó, đến năm 2045 sẽ phát triển các “làng outlet cao cấp” tại ba miền.
Mô hình phát triển được định hướng theo hai trục chính. Đó là “làng outlet cao cấp” quy mô lớn, tích hợp mua sắm – giải trí – văn hóa, hướng tới phân khúc trung và cao cấp, đồng thời trở thành điểm đến du lịch. Đồng thời đó là các trung tâm outlet đô thị hoặc ngoại vi với quy mô linh hoạt, phục vụ nhu cầu tiêu dùng đại chúng.
Ở mảng cửa hàng miễn thuế, mục tiêu là phủ kín 100% sân bay quốc tế và cửa khẩu lớn, đồng thời mở rộng vào nội đô tại các trung tâm du lịch. Đáng chú ý, mô hình mới cho phép phục vụ cả khách nội địa và khách được hưởng ưu đãi miễn thuế, qua đó mở rộng không gian tiêu dùng.
Một điểm nhấn quan trọng là định hướng nâng tỷ lệ hàng Việt trong outlet và cửa hàng miễn thuế lên 30–40%, đồng thời phát triển các nhóm “quà tặng quốc gia” đạt chuẩn quốc tế. Đây được xem là giải pháp vừa quảng bá thương hiệu Việt, vừa thúc đẩy xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch.
Theo tính toán, nếu được triển khai hiệu quả, các mô hình này có thể tạo ra khoảng 579.000 tỷ đồng doanh thu trực tiếp, tương đương mức tăng trưởng 10% của thị trường bán lẻ. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, yêu cầu cấp thiết là phải tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế.
Từ thực tiễn, cộng đồng doanh nghiệp đã đề xuất nhiều giải pháp như giao đất sạch cho nhà đầu tư chiến lược với ưu đãi tương tự khu công nghiệp; xây dựng chính sách khuyến mại riêng cho outlet với mức giảm giá sâu phù hợp đặc thù hàng tồn; triển khai hoàn thuế giá trị gia tăng điện tử ngay tại điểm bán nhằm nâng cao trải nghiệm du khách.
Đối với cửa hàng miễn thuế, các doanh nghiệp kiến nghị mở rộng không gian hoạt động ra ngoài sân bay, cho phép triển khai tại các khu thương mại tự do, đồng thời phát triển bán hàng trực tuyến và tích hợp thanh toán quốc tế.
Thành phố Hồ Chí Minh đang thể hiện rõ vai trò đầu tàu khi đề xuất phát triển “làng outlet” quy mô lớn, tích hợp mua sắm – dịch vụ – giải trí. Thành phố cũng kiến nghị thí điểm mô hình mua sắm miễn thuế trong nội đô theo cơ chế “mua tại chỗ, nhận hàng tại sân bay”, đồng thời chủ động chuẩn bị quỹ đất và hạ tầng để sẵn sàng triển khai.
Có thể thấy, trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng và du lịch ngày càng gia tăng, việc sớm hoàn thiện khung pháp lý minh bạch, ổn định và có tính cạnh tranh là điều kiện tiên quyết. Đây không chỉ là chìa khóa để phát triển outlet và cửa hàng miễn thuế, mà còn mở rộng không gian tăng trưởng, thúc đẩy thị trường trong nước theo hướng hiện đại, bền vững và gia tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Nguồn: hanoimoi.vn