Mã QR mở thêm kênh truy xuất thực phẩm vào trường học, nhưng để dữ liệu trên hệ thống khớp với hàng được giao thực tế cần kiểm tra xuyên suốt cả chuỗi cung ứng.
Năm học 2026-2027, Hà Nội yêu cầu công khai thông tin, truy xuất nguồn gốc thực phẩm phục vụ bữa ăn bán trú trên Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck) của thành phố. Đây là một trong những yêu cầu nhằm tăng tính minh bạch, đưa công nghệ vào giám sát bữa ăn học đường.
Năm học 2026-2027, Hà Nội yêu cầu công khai thông tin, truy xuất nguồn gốc thực phẩm phục vụ bữa ăn bán trú trên Hệ thống HanoiCheck. Ảnh: Ngô Thiện Nguyễn.
Nhưng từ một mã QR trên hệ thống đến miếng thịt, mớ rau được giao vào bếp ăn trường học vẫn còn một khoảng cần kiểm chứng: thông tin được công khai có đúng với thực phẩm thực tế hay không?
QR là điểm bắt đầu, không phải khâu kiểm tra cuối cùng
Tại phường Ngọc Hà, việc tiếp nhận hồ sơ các đơn vị đăng ký cung cấp thực phẩm, nguyên liệu, dịch vụ nấu ăn và suất ăn sẵn được thực hiện qua HanoiCheck.
Tính đến ngày 20/8, hệ thống tiếp nhận hồ sơ của 99 đơn vị, cơ sở, trong đó có 10 đơn vị đăng ký nấu ăn tại trường, 79 đơn vị đăng ký cung cấp thực phẩm, nguyên liệu và 10 đơn vị cung cấp nước uống.
Ở vòng đánh giá hồ sơ, riêng nhóm cung cấp thực phẩm, nguyên liệu không bao gồm sữa có 32/48 cơ sở đạt; 16/48 cơ sở không đạt, trong đó 5 cơ sở loại C, 10 cơ sở không đủ điều kiện đánh giá và một cơ sở rút hồ sơ. Với nhóm cung cấp sữa và sản phẩm từ sữa, 19/31 cơ sở đạt, 12 cơ sở không đạt.
Những con số này cho thấy việc đưa hồ sơ lên hệ thống mới chỉ là bước đầu. Hồ sơ phải được đọc, đối chiếu, đánh giá trước khi cơ quan chức năng kiểm tra điều kiện thực tế tại cơ sở.
Ông Ngô Thiện Nguyễn, Phó Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội phường Ngọc Hà cho biết, muốn biết thông tin nguồn gốc trên HanoiCheck có khớp với thực phẩm thực tế đưa vào trường hay không thì “phải đi kiểm tra”.
Trước hết cần kiểm tra hồ sơ doanh nghiệp công khai trên hệ thống, từ điều kiện an toàn thực phẩm, năng lực, công suất, khả năng cung ứng đến chất lượng sản phẩm. Sau đánh giá hồ sơ, hội đồng tổ chức kiểm tra thực tế tại cơ sở; kết quả hai vòng là căn cứ để xem xét, lựa chọn đơn vị.
Một bếp ăn trường học trên địa bàn phường Ngọc Hà. Ảnh: Mai Anh.
Thực tế tại phường Ngọc Hà, điểm đánh giá chung được tính bằng trung bình cộng giữa điểm hồ sơ năng lực và điểm kiểm tra thực tế. Trong số các cơ sở được kiểm tra ở vòng 2, 5/5 đơn vị nấu ăn tại trường, 9/9 đơn vị cung cấp thực phẩm, nguyên liệu được kiểm tra, 6/6 đơn vị cung cấp sữa và 4/4 đơn vị cung cấp nước uống đều đạt.
Như vậy, mã QR có thể giúp mở nhanh “cánh cửa” dữ liệu, nhưng chưa thể thay thế việc kiểm chứng. Theo ông Nguyễn, nguyên tắc là truy xuất theo chuỗi: từ đơn vị cung cấp trực tiếp đến nhà cung cấp thứ cấp và tiếp tục hồi cứu truy suất đến nơi sản xuất ban đầu. Các mắt xích phải có thông tin tương ứng để kiểm tra nguồn gốc.
Để dữ liệu QR khớp với thực phẩm
Vướng mắc đầu tiên nằm ngay ở việc đưa dữ liệu lên hệ thống. Ông Ngô Thiện Nguyễn cho biết HanoiCheck là phần mềm mới, trong khi mức độ nắm bắt yêu cầu hồ sơ của doanh nghiệp chưa đồng đều. Có đơn vị chưa hiểu đầy đủ nên chỉ đưa một phần giấy tờ hoặc cập nhật hồ sơ chưa đúng trình tự, gây khó khăn cho việc đọc, rà soát và đánh giá.
Khó khăn còn đến từ quy mô triển khai lớn trong thời gian ngắn. Theo ông Nguyễn, hệ thống được triển khai tới 126 xã, phường, cùng nhiều cán bộ tham gia các khâu đánh giá, phê duyệt. Vì vậy, để tất cả cùng nắm rõ quy trình, thao tác thành thạo ngay từ đầu không đơn giản.
Hơn nữa, số lượng hồ sơ lớn, tài liệu đa dạng, trong khi thời gian đánh giá có hạn. Một số tính năng của HanoiCheck chưa thuận lợi cho việc truy cập, kiểm tra và khai thác tài liệu đính kèm; hướng dẫn về quy trình, thao tác kỹ thuật chưa thật cụ thể, khiến quá trình thực hiện phải nhiều lần trao đổi, đề nghị hỗ trợ.
Từ thực tế này, UBND phường Ngọc Hà kiến nghị tiếp tục nâng cấp HanoiCheck, hoàn thiện các tính năng phục vụ nhập liệu, cập nhật, báo cáo, thống kê; đồng thời có hướng dẫn thống nhất về trình tự và từng bước thao tác để doanh nghiệp, cơ quan quản lý hiểu đúng trạng thái hồ sơ, tránh nhầm thao tác kỹ thuật với kết quả đánh giá, lựa chọn chính thức.
Quan trọng hơn, việc kiểm soát không thể dừng sau khi chọn xong nhà cung cấp. Hướng dẫn 02/HD-BCĐ của Ban Chỉ đạo công tác an toàn thực phẩm Thành phố Hà Nội yêu cầu ứng dụng chuyển đổi số nhưng đồng thời huy động nhà trường, phụ huynh và các bên liên quan tham gia kiểm tra, giám sát, bảo đảm an toàn thực phẩm được kiểm soát xuyên suốt các khâu.
Khâu kiểm tra, giám sát, bảo đảm an toàn thực phẩm học đường là hết sức quan trọng. Ảnh: Mai Anh.
Mới đây, Chỉ thị 33/CT-TTg ngày 14/8 của Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu số hóa, kết nối, công khai mạng lưới đơn vị cung cấp thực phẩm an toàn, đồng thời kiểm tra định kỳ hằng tháng và đột xuất. Các cơ sở giáo dục phải trực tiếp giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, suất ăn đưa vào trường học.
Vì vậy, câu trả lời cho việc quét QR truy xuất nguồn gốc thực phẩm “khó hay dễ” không nằm ở thao tác quét mã. Khó hơn là bảo đảm dữ liệu phía sau mã đầy đủ, được cập nhật đúng và có thể đối chiếu với từng lô thực phẩm thực tế. Muốn vậy, công nghệ phải đi cùng kiểm tra hồ sơ, kiểm tra tại cơ sở sản xuất và giám sát thường xuyên trong quá trình cung ứng.
Khi thực phẩm bắt đầu được giao hằng ngày tới trường, câu hỏi tiếp theo đặt ra là nhà trường sẽ kiểm tra thế nào để nhận đúng thực phẩm đã được truy xuất, còn doanh nghiệp phải tổ chức chuỗi cung ứng ra sao để dữ liệu QR luôn khớp với hàng giao thực tế? Đây cũng là hai mắt xích tiếp theo quyết định hệ thống truy xuất có thực sự phát huy hiệu quả hay không.
Nguồn: