Ông Nguyễn Văn Nhiệm được công nhận là Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới. Video: Quang Sung
Trong khu nhà xưởng rộng khoảng 600m² ở ấp Tân Lễ A, xã Châu Pha, TP.HCM, các công đoạn sản xuất sữa chua được bố trí từ khu nấu, lên men, đóng gói đến kho lạnh. Máy móc, bồn chứa, thiết bị tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm phần lớn bằng inox 304.
Nhìn cơ ngơi hôm nay, ít người hình dung người gây dựng nó từng phải xách những túi sữa đi gõ cửa từng nhà để tìm người mua.
Mối duyên với con bò sữa
Ông Nhiệm quê Hải Dương. Khoảng năm 1990, sau một thời gian làm công nhân tại xí nghiệp vật liệu xây dựng thì đơn vị này giải thể, ông về vùng đất Châu Pha (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây) lập nghiệp. Thời điểm ấy, vùng đất này còn thưa dân, điều kiện sản xuất không thuận lợi như bây giờ.
Không có nhiều vốn, ông chọn nông nghiệp làm kế sinh nhai. Theo lời ông Nhiệm, khoảng năm 1993 ông bắt đầu đưa các giống hoa huệ, lay-ơn, hoa cúc về Châu Pha trồng.
“Người ta bảo trồng ra rồi bán không hết thì cắm ở đâu”, ông nhớ lại.
Nhưng những luống hoa trên đất Châu Pha đã cho câu trả lời. Hoa bán được, thu nhập khá, người dân quanh vùng bắt đầu tìm đến học hỏi rồi trồng theo. Ông bán giống, chia sẻ cách trồng.
Có thời điểm vườn hoa của gia đình cần tới 18 lao động làm việc mỗi ngày. Trong ký ức của ông Nhiệm, giai đoạn từ năm 1993 đến khoảng năm 2000 là quãng thời gian nghề trồng hoa phát triển mạnh. Nhiều hộ dân có thêm nguồn thu, dựng được nhà cửa.
Nhưng nông nghiệp không bao giờ đứng yên. Khoảng năm 2003, khi những giống hoa mới xuất hiện, có doanh nghiệp lớn về vùng này đầu tư trồng hoa, sản phẩm hoa của nông dân địa phương mất dần lợi thế. Ông Nhiệm lại phải tìm một con đường khác.
Cũng trong thời gian đó, qua báo chí, truyền hình, ông chú ý đến thông tin nguồn sữa tươi sản xuất trong nước còn hạn chế, chỉ đáp ứng chưa đầy 30–50% nhu cầu thị trường.
Trùng hợp thay, giai đoạn này địa phương cũng đang có chương trình hỗ trợ vốn cho người nuôi bò sữa. Từ số vốn ít ỏi, ông Nhiệm quyết định chuyển sang chăn nuôi bò sữa với quy mô khởi điểm vỏn vẹn 5 con.
Nhưng nuôi được bò mới chỉ là một nửa câu chuyện. Bán được sữa với giá đủ sống mới là bài toán khó hơn.
Nuôi con bò để nó sống thì không quá khó. Nhưng nuôi bò sữa để có lợi nhuận thì rất khó
Những ngàtừny đầu, mỗi sáng sớm sau khi vắt sữa, ông Nhiệm lại tự tay chở từng lít sữa đi gõ cửa g nhà để bán lẻ. “Phải đi gõ cửa từng nhà một”, ông nhớ lại.
Sau đó, ông kết nối bán cho các đơn vị thu mua với giá ban đầu chỉ 2.800 đồng/kg. Không nản lòng trước vất vả, ông vừa làm vừa tích lũy kinh nghiệm và mở rộng quy mô. Đến năm 2011, ông chính thức thành lập trang trại, vào cao điểm đàn bò lên lên đến 60 con.
Nuôi bò sữa nhưng không bán được sữa
Bước ngoặt lớn nhất trong sự nghiệp của ông Nhiệm diễn ra vào năm 2016. Giá sữa nguyên liệu xuống thấp, đầu ra khó khăn, trên truyền hình, ông thấy cảnh nông dân ở một số nơi phải đổ bỏ sữa vì không có người thu mua.
Ở Châu Pha, sữa của gia đình chưa đến mức phải đổ bỏ hàng loạt, nhưng giá bán thấp khiến hiệu quả chăn nuôi giảm mạnh. Một lần nữa, lão nông quê Hải Dương lại nghĩ đến chuyện đổi cách làm.
 |
 |
 |
Một năm sau, ông Nhiệm đầu tư thiết bị, học cách làm và bắt tay vào mày mò cách làm sữa chua từ sữa bò tươi. Ông tìm đến Củ Chi, Cần Thơ… và nhiều vùng chăn nuôi bò sữa nổi tiếng để học hỏi cách chế biến sản phẩm từ sữa.
Sản phẩm đầu tiên của ông Nhiệm chẳng có gì cầu kỳ, chỉ là sữa chua dẻo đựng trong túi nilon rồi cột lại. Nhưng để có một bịch sữa chua bán được cho khách, ông đã phải trả học phí bằng không ít mẻ sữa hỏng.
“Lúc mới làm chật vật lắm. Đổ đi cũng nhiều”, ông kể.
Không có phòng nghiên cứu, không có đội ngũ kỹ sư thực phẩm phía sau, người nông dân Châu Pha vừa làm vừa điều chỉnh. Mẻ này chưa đạt thì tìm nguyên nhân để sửa ở mẻ sau. Khi khách ăn thử thấy ngon, quay lại mua, ông mới dần tin rằng con đường chế biến sâu mình lựa chọn có thể đi được.
Từ sữa chua dẻo, cùng sự góp sức của người con trai cả, cơ sở ông Nhiệm cho ra mắt các sản phẩm sữa chua nếp cẩm, sữa chua trân châu, sữa tươi thanh trùng để phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.
Người nông dân mang thương hiệu “sữa ông Nhiệm”
Có một giai đoạn tưởng như cơ ngơi của ông Nhiệm sẽ dừng lại lại bởi dịch Covid-19. Năm 2021, cơ sở của ông tồn hơn 10 tấn sữa chua do việc tiêu thụ đình trệ trong thời gian giãn cách. Phía sau số hàng ấy là đàn bò vẫn phải ăn mỗi ngày, sữa vẫn phải vắt, kho lạnh vẫn chạy, người lao động vẫn phải trả công và các khoản vay vẫn đến kỳ.
Nhưng chính giai đoạn khó khăn ấy lại trở thành một dấu mốc đáng nhớ. Ông Nhiệm gửi hàng nghìn bịch sữa chua hỗ trợ lực lượng tuyến đầu chống dịch. Tổng số tiền ông hỗ trợ giai đoạn ấy lên đến hơn 125 triệu đồng.
Phải tới giai đoạn 2021–2022 và nhất là sau dịch, ông Nhiệm cho biết hoạt động chế biến mới dần ổn định hơn.
Con đường từ mẻ sữa chua đầu tiên đến xưởng chế biến hôm nay kéo dài gần một thập kỷ. Đến nay, gia đình ông đầu tư hơn 4 tỷ đồng xây dựng xưởng chế biến rộng 600 m² với đầy đủ các khu vực nấu, lên men, đóng gói, kho lạnh, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại.
“Giờ đây tôi không còn trực tiếp nuôi bò, chuyển sang thu mua sữa từ những nông dân mình liên kết. Mình đặt ra tiêu chuẩn, nông dân bắt buộc phải đáp ứng thì mới được bán sữa. Giá của tôi mua cũng cao hơn các đơn vị khác, gần đây là 17.000 đồng/kg sữa”, ông Nhiệm tiết lộ.
Để chủ động đầu ra cho sản phẩm sữa chua, ông còn đầu tư 5 xe ô tô đông lạnh chuyên dụng, phân phối trực tiếp cho hơn 1.000 đơn vị và cửa hàng bán lẻ tại các tỉnh phía Nam.
Cơ sở của ông Nhiệm có 5 sản phẩm được công nhận OCOP 4 sao, gồm: Sữa chua trân châu, sữa chua nếp cẩm, sữa chua dẻo, sữa tươi thanh trùng và sữa chua sấy thăng hoa. Những năm cao điểm, ông Nhiệm có doanh thu lên đến 18 tỷ đồng/năm.
Không chỉ là một nông dân sản xuất kinh doanh giỏi, ông Nguyễn Văn Nhiệm còn là chỗ dựa tin cậy cho bà con địa phương. Cơ sở chế biến của ông hiện tạo việc làm thường xuyên cho 20 lao động với mức thu nhập ổn định từ 7 – 10 triệu đồng/tháng.
Nhiều năm tham gia công tác Hội Nông dân, ông Nhiệm từng là Chi hội trưởng Hội Nông dân xã Châu Pha, thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm chăn nuôi, hỗ trợ vốn với những hộ khác.
Năm 2020, ông được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen về thành tích trong lao động, sản xuất kinh doanh. Năm 2022, ông nhận Huân chương Lao động hạng Ba của Chủ tịch nước.
Năm nay, ông Nhiệm vinh dự được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam bình chọn là Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới.
Hơn 20 năm trước, sau mỗi buổi vắt sữa, ông Nguyễn Văn Nhiệm từng chở từng túi sữa đi gõ cửa từng nhà để tìm người mua. Hôm nay, những sản phẩm mang thương hiệu “sữa ông Nhiệm” đã có mặt rộng khắp. Quãng đường ấy không chỉ được đo bằng số bò, nhà xưởng hay doanh thu, mà bằng những lần một người nông dân dám rẽ sang con đường mới khi cách làm cũ không còn hiệu quả.
Cơ sở vật chất hiện tại đầu tư hơn 4 tỷ đồng, nhưng máy móc vẫn chưa hoàn chỉnh như mình mong muốn. Nhiều công đoạn vẫn còn thủ công. Tôi vẫn muốn có một dây chuyền khép kín hơn, nhưng còn phải tính đến nguồn vốn
Ở tuổi ngoài 50, người nông dân sinh năm 1968 vẫn chưa xem những gì đang có là điểm dừng. Khi 5 sản phẩm của mình đã đạt OCOP 4 sao, lão nông Nguyễn Văn Nhiệm vẫn tiếp tục tính cách để mỗi giọt sữa làm ra có thêm giá trị và người nông dân có thể tự quyết định tốt hơn đầu ra sản phẩm của mình.
|
Tinh thần nông dân dám nghĩ, dám làm |
Quang Sung
Nguồn: danviet.vn