Nhắc đến Vinamilk, hãng sữa quốc dân với gần 50 năm tuổi đời, thương hiệu phủ sóng khắp 5 châu đang trở thành mẫu hình tiên phong cho tinh thần đổi mới, sáng tạo. Để có được 50 năm tự chủ – đổi mới – quyết liệt của Vinamilk chính là sự cộng hưởng giữa nền tảng nội tại vững chắc và sức ép khách quan từ thị trường.
Vượt ra khỏi khuôn khổ nhà sản xuất, hãng sữa quốc dân trở thành một Bluechip tiêu biểu trên sàn chứng khoán Việt sau gần 20 năm niêm yết, hấp dẫn dòng vốn trong và ngoài nước. Hành trình này không đơn thuần là câu chuyện mở rộng quy mô hay cải tiến sản phẩm, mà còn là minh chứng cho việc một doanh nghiệp có thể vừa phát triển một cách bền vững, vừa duy trì niềm tin lâu dài, vừa có sức hút bền bỉ với cộng đồng nhà đầu tư.
Ông Lê Thành Liêm – Thành viên HĐQT kiêm Giám đốc Điều hành Tài chính của Vinamilk có những chia sẻ đầy giá trị về tinh thần tiên phong đổi mới của hãng sữa hàng đầu Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chuyển mình của đất nước, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.
Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị đặt ra mục tiêu Việt Nam sẽ có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, Vinamilk xác định những chiến lược nào của mình trong Nghị quyết 68, vị thế Vinamilk trong khu vực kinh tế tư nhân hiện nay?
Ông Lê Thành Liêm – CFO Vinamilk: Chiến lược phát triển của Vinamilk hoàn toàn tương thích với tinh thần của Nghị quyết 68. Chúng tôi xác định vai trò của mình là một doanh nghiệp đầu ngành trong khu vực kinh tế tư nhân, có trách nhiệm tiên phong trong việc hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Các chiến lược cụ thể của Vinamilk bao gồm: (1) Đẩy mạnh xuất khẩu theo chiều sâu, không chỉ bán hàng mà còn xây dựng thương hiệu và kênh phân phối ở nước ngoài; (2) Nâng cao tiêu chuẩn chuỗi giá trị nội tại, từ các trang trại chuẩn quốc tế đến công nghệ sản xuất hiện đại; và (3) Tiên phong trong Phát triển Bền vững (ESG) và đồng hành cùng Chính phủ trong cam kết Net Zero 2050, xem đây là một giấy thông hành quan trọng để tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Là một trong những doanh nghiệp lớn hàng đầu Việt Nam, Vinamilk tiên phong tinh thần đổi mới. Vậy, đâu là nguồn lực, động lực để Vinamilk có được gần 50 năm tự chủ – đổi mới – quyết liệt?
Nguồn lực và động lực của Vinamilk là sự cộng hưởng giữa nền tảng nội tại vững chắc và sức ép khách quan từ thị trường. Nền tảng nội tại đến từ giá trị thương hiệu quốc gia được tin yêu và một cấu trúc tài chính lành mạnh. Chính sự tự chủ về tài chính đã cho phép công ty có đủ không gian để thực hiện những chiến lược đầu tư dài hạn và các cuộc tái cấu trúc cần thiết.
Tuy nhiên, động lực quan trọng nhất cho sự đổi mới lại đến từ sức ép bên ngoài: sự thay đổi không ngừng trong thị hiếu của người tiêu dùng và áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng. Chính những yếu tố này buộc Vinamilk không được phép tự mãn mà phải luôn vận động, quyết liệt làm mới mình để giữ vững vị thế.
Trước những biến động vĩ mô trong và ngoài nước hiện nay, Vinamilk xác định đâu là những yếu tố quan trọng để thích nghi, duy trì thị phần và đảm bảo tăng trưởng?
Để thích ứng với môi trường kinh doanh nhiều biến động, Vinamilk xác định ba yếu tố then chốt.
Thứ nhất, năng lực vận hành linh hoạt với khả năng quản trị chi phí hiệu quả, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và logistics để có thể ứng phó linh hoạt với sự biến động của giá nguyên vật liệu và nhu cầu thị trường.
Thứ hai, danh mục sản phẩm cân bằng. Sở hữu một danh mục đa dạng, vừa có các sản phẩm thiết yếu để giữ vững thị phần trong giai đoạn người dùng thắt chặt chi tiêu, vừa có các sản phẩm giá trị gia tăng để đón đầu các xu hướng mới và sự phục hồi của sức mua.
Thứ ba, sự kiên định trong chiến lược dài hạn. Vinamilk giữ vững kỷ luật đầu tư vào các trụ cột tăng trưởng cốt lõi như R&D (nghiên cứu và phát triển), xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững, tránh đưa ra các quyết định mang tính phản ứng thái quá trước các biến động ngắn hạn.
Vì sao Vinamilk dành nhiều nguồn lực cho việc phát triển thị trường xuất khẩu mới trong bối cảnh hiện nay, liệu thị trường trong nước đã bão hòa hay có nhiều sự cạnh tranh khốc liệt hơn?
Chiến lược phát triển xuất khẩu của Vinamilk xuất phát từ định hướng đa dạng hóa các động lực tăng trưởng, chứ không phải vì thị trường nội địa đã bão hòa. Thị trường Việt Nam vẫn còn dư địa phát triển, nhưng không thể phủ nhận mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Việc vươn ra thị trường quốc tế giúp Vinamilk giải quyết đồng thời hai bài toán: một là phân tán rủi ro khi không phụ thuộc vào một thị trường duy nhất, và hai là tối ưu hóa năng lực sản xuất quy mô lớn mà chúng tôi đã đầu tư trong nhiều năm.
Nhìn lại quá trình “Đổi mới chính mình” vừa qua, đâu là điều mà Vinamilk nhận thấy thành công nhất, và đâu là điều vẫn chưa đạt kỳ vọng?
Nhìn nhận một cách thẳng thắn về quá trình này, chúng tôi thấy rằng thành công đáng kể nhất là đã tạo ra được một động lực và văn hóa sẵn sàng thay đổi trong nội bộ. Việc làm mới bộ nhận diện thương hiệu và ra mắt thành công nhiều dòng sản phẩm mới đã chứng minh năng lực chuyển mình của tổ chức.
Tuy nhiên, một thực tế là những chuyển biến tích cực này chưa được phản ánh đầy đủ và kịp thời vào giá trị thị trường của cổ phiếu. Điều này cho thấy, bên cạnh việc tiếp tục thực thi hiệu quả chiến lược đã đề ra, chúng tôi cần nỗ lực hơn nữa trong công tác quan hệ nhà đầu tư (IR) để giúp thị trường có một cái nhìn đầy đủ và xác đáng hơn về tiềm năng giá trị dài hạn của công ty.
Vậy trong quá trình thực hiện, bộ phận IR gặp trở ngại nào và đã vượt qua bằng cách nào?
Trở ngại lớn nhất trong giai đoạn tái định vị là việc phải duy trì niềm tin của nhà đầu tư trong bối cảnh các kết quả kinh doanh ngắn hạn chưa phản ánh hết những nỗ lực tái cấu trúc. Chúng tôi đã chọn một cách tiếp cận tập trung vào hai trụ cột chính để vượt qua thách thức này:
Cam kết bằng hành động tài chính cụ thể: Một trong những cách làm thực tế nhất bên cạnh đối thoại là một chính sách cổ tức ổn định và hấp dẫn. Trong 3 năm gần nhất, Vinamilk luôn duy trì tỷ lệ chi trả cổ tức (payout ratio) ở mức rất cao, thậm chí trên 100% lợi nhuận sau thuế. Tất nhiên, chính sách cổ tức là quyết định của ĐHĐCĐ và HĐQT dựa trên kết quả kinh doanh. Nhưng từ góc độ IR, đây là một thông điệp vô cùng giá trị và mạnh mẽ để truyền tải, thể hiện cam kết cao nhất của công ty trong việc chia sẻ thành quả với cổ đông, ngay cả trong giai đoạn đang cần nhiều nguồn lực để đầu tư cho tương lai.
Nhất quán trong đối thoại và chứng minh bằng kết quả: Chúng tôi duy trì tần suất đối thoại đều đặn với các nhà phân tích và quỹ đầu tư để cập nhật về các hoạt động của Công ty một cách minh bạch nhất có thể. Khi các kết quả tích cực ban đầu xuất hiện, dù nhỏ, chúng tôi nhanh chóng phân tích và chỉ ra mối liên hệ của chúng với chiến lược chuyển đổi đã đề ra, để nhà đầu tư từng bước nhìn thấy lộ trình đang đi đúng hướng.
IR có sự khác biệt và chuyên sâu gì để có thể kết nối các bộ phận PR, marketing, tài chính, sản xuất… và giúp nhà đầu tư thấu hiểu bức tranh hoạt động Doanh nghiệp?
Về bản chất, vai trò chuyên sâu của IR là “phiên dịch” và “tổng hợp” các hoạt động của doanh nghiệp sang ngôn ngữ của giới đầu tư.
“Phiên dịch” có nghĩa là IR phải chuyển hóa các khái niệm từ những bộ phận khác thành các chỉ số mà nhà đầu tư quan tâm. Ví dụ, một chiến dịch marketing thành công phải được “phiên dịch” thành tác động tiềm năng lên doanh thu. Một cải thiện trong sản xuất phải được “phiên dịch” thành khả năng cải thiện biên lợi nhuận.
Trong khi đó, “tổng hợp” là nơi hội tụ thông tin từ nhiều nguồn – chiến lược từ Ban Lãnh đạo, số liệu từ tài chính, câu chuyện thương hiệu từ marketing, năng lực vận hành từ sản xuất – để tạo nên một bức tranh toàn cảnh, nhất quán.
Trong sự bùng nổ tin tức trên các nền tảng mạng xã hội, Doanh nghiệp cần làm gì để bảo toàn giá trị thông tin tốt nhất cho nhà đầu tư?
Trong môi trường thông tin đa chiều hiện nay, để bảo toàn giá trị, Vinamilk xác định kênh truyền thông chính thức của mình phải đóng vai trò là nguồn tham chiếu đáng tin cậy nhất. Chúng tôi nỗ lực xây dựng một thông lệ rằng, khi đối mặt với các luồng thông tin không chính thức, nhà đầu tư có thể tìm đến website và các báo cáo của công ty như một nguồn thông tin gốc để kiểm chứng. Vinamilk cũng vừa cải tiến website để thân thiện hơn và cung cấp nhiều thông tin hữu ích hơn đến nhà đầu tư.
Theo ông, thông tin đúng hay đầy đủ mới là quan trọng nhất đối với nhà đầu tư?
Theo quan điểm của chúng tôi, thay vì lựa chọn một trong hai, yếu tố quyết định là thông tin có bối cảnh và sự nhất quán. Một dữ kiện dù chính xác nhưng nếu bị tách khỏi bối cảnh chiến lược tổng thể có thể dẫn đến những diễn giải sai lệch. Ngược lại, một lượng thông tin quá lớn dù đầy đủ nhưng thiếu tính hệ thống sẽ làm loãng đi thông điệp chính. Vì vậy, trách nhiệm của IR là cung cấp dữ liệu chính xác và lồng ghép nó vào một câu chuyện chiến lược nhất quán theo thời gian.
Khi thiết kế niềm tin với nhà đầu tư, Vinamilk ưu tiên yếu tố nào: số liệu, chiến lược hay cách thức kể chuyện, hay yếu tố nào khác?
Tại Vinamilk, chúng tôi không xem đây là các yếu tố độc lập mà là ba thành phần bổ trợ cho nhau, có thể ví như một cấu trúc kiềng ba chân vững chắc.
Trong đó, chiến lược luôn là khởi điểm, đóng vai trò là xương sống định hình tầm nhìn và hướng đi của công ty.
Số liệu là những bằng chứng xác thực, giúp lượng hóa và chứng minh cho tính khả thi của chiến lược đó.
Và cách thức truyền đạt (storytelling) là phương tiện để kết nối chiến lược và số liệu một cách logic, giúp nhà đầu tư thấu hiểu sâu sắc câu chuyện đầu tư của doanh nghiệp.
Và yếu tố để gắn kết cả ba thành phần trên chính là sự nhất quán. Sự nhất quán này không chỉ thể hiện trong thông điệp, mà còn trong cách thức hành động.
Ví dụ, việc duy trì tổ chức các buổi gặp gỡ nhà phân tích (Analyst Meeting) định kỳ sau mỗi lần công bố kết quả kinh doanh. Một điểm quan trọng là các buổi họp này luôn có sự tham gia của ít nhất hai đại diện trong Ban Điều hành để trực tiếp trả lời các câu hỏi về chiến lược và tầm nhìn. Trước mỗi buổi họp, bộ phận IR luôn công bố đầy đủ các tài liệu liên quan như bản tin nhà đầu tư và tài liệu thuyết trình để mọi người có thể nghiên cứu trước. Bên cạnh các sự kiện định kỳ là nỗ lực duy trì việc phản hồi nhanh chóng các câu hỏi và yêu cầu họp riêng từ phía nhà đầu tư và các quỹ.
Những thách thức mà bộ phận IR phải đối mặt trong việc chuẩn hóa thông tin phù hợp để tạo niềm tin cho nhà đầu tư một cách bền vững và lâu dài?
Thách thức lớn nhất và thực tế nhất đối với bộ phận IR là việc phải dung hòa được tầm nhìn dài hạn của doanh nghiệp với áp lực về kết quả ngắn hạn từ thị trường.
Khi Công ty đang trong giai đoạn chuyển đổi sâu rộng, sẽ có những thời điểm kết quả kinh doanh bị ảnh hưởng tạm thời. Việc truyền thông hiệu quả để nhà đầu tư hiểu và kiên nhẫn với lộ trình dài hạn là một thách thức không nhỏ.
Thêm vào đó, việc chuẩn hóa thông tin theo các chuẩn mực quốc tế, đặc biệt là các tiêu chuẩn về ESG, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ và đầu tư nguồn lực trên toàn hệ thống, từ khâu thu thập dữ liệu đến kiểm toán, chứ không chỉ là nỗ lực của riêng bộ phận IR.
Trân trọng cảm ơn ông!
Tiến Vũ
Nguồn: vietstock.vn