Hàng loạt vụ tấn công mạng nhằm vào các chuỗi siêu thị tại ít nhất 10 quốc gia châu Âu trong ngày 2/11 đã khiến các quan chức Liên minh châu Âu (EU) cảnh báo về nguy cơ đây là một âm mưu có chủ đích nhằm làm tê liệt chuỗi cung ứng thực phẩm.
10 nước bị ảnh hưởng
Các siêu thị tại Bỉ, Estonia, Phần Lan, Ireland, Italy, Luxembourg, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Đức và Thụy Điển đều ghi nhận sự cố. Nhiệt độ tại các hệ thống tủ lạnh và tủ đông tăng bất thường, buộc nhiều nhà bán lẻ phải loại bỏ lượng lớn thực phẩm không còn bảo đảm an toàn.
Theo thông tin được ghi nhận, nhiệt độ tại các thiết bị làm lạnh ở một số chuỗi cửa hàng trên khắp châu Âu đã tăng lên tới 50 độ C. Đến nay, chưa có cá nhân hay tổ chức nào nhận trách nhiệm về các cuộc tấn công.
Các chuỗi siêu thị cho biết nhiệt độ tại hệ thống tủ lạnh và tủ đông ở một số cửa hàng tăng vọt, khiến thực phẩm bảo quản bên trong bị hư hỏng. Hình ảnh từ một siêu thị tại Thụy Điển cho thấy các ngăn tủ lạnh trống trơn, chỉ còn lại những nhãn giá trên kệ hàng.
EU đã bày tỏ quan ngại sâu sắc trước các vụ việc, đặc biệt khi chúng xảy ra chỉ khoảng 3 tuần sau một cuộc tấn công mạng làm gián đoạn hoạt động của khoảng 700 cửa hàng tạp hóa tại Pháp. Sự cố này được ước tính gây thiệt hại hàng chục triệu euro do thực phẩm bị hư hỏng.
Việc các hệ thống làm lạnh, cùng nhiều thiết bị khác có khả năng giám sát và điều khiển từ xa, trở thành mục tiêu tấn công cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xảy ra những cuộc tấn công quy mô lớn hơn nữa.
Ủy viên EU phụ trách lương thực và nông nghiệp Christophe Hansen cho biết khối này đang xem xét các sự cố với thái độ hết sức nghiêm túc, đồng thời cảnh báo nguy cơ những gián đoạn tương tự có thể tiếp tục xảy ra trong tương lai.
Trong khi đó, người phát ngôn Ủy ban châu Âu Thomas Regnier thận trọng tránh quy trách nhiệm cho bất kỳ bên nào. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Những sự cố này một lần nữa cho thấy các cuộc tấn công mạng có thể làm gián đoạn những dịch vụ thiết yếu và ảnh hưởng đến đời sống hằng ngày của người dân như thế nào”.
Ông cũng cảnh báo đây không phải những sự cố riêng lẻ, đồng thời cho rằng các quốc gia cần phối hợp để tăng cường khả năng chống chịu và chuẩn bị tốt hơn trước những sự cố an ninh mạng tương tự.
Thiệt hại lên tới hàng chục triệu euro
Tại Italy, chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni đã triệu tập cuộc họp với các lãnh đạo cơ quan tình báo để đánh giá tình hình. Tuy nhiên, chính phủ cho biết tác động của các vụ việc hiện vẫn “rất hạn chế”, đồng thời nhận định phần lớn chuỗi phân phối thực phẩm tại nước này đã được trang bị các hệ thống bảo mật hiện đại, đủ khả năng chống lại những cuộc tấn công như vậy.
Theo Cơ quan An ninh mạng quốc gia Italy, ít nhất 4 siêu thị thuộc chuỗi Co-op tại đảo Sicily và một doanh nghiệp ở vùng Tuscany đã bị ảnh hưởng.
Văn phòng Thủ tướng Meloni cho biết các doanh nghiệp chịu tác động chủ yếu vẫn sử dụng những hệ thống bảo mật lỗi thời, có giao diện kết nối trực tiếp với internet và cơ chế xác thực chưa đầy đủ. Đây là những điểm yếu khiến hệ thống dễ bị tin tặc xâm nhập.
Bỉ là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, khi hàng chục siêu thị báo cáo sự cố liên quan đến hệ thống làm lạnh. Các công tố viên liên bang nước này đã mở cuộc điều tra để làm rõ vụ việc.
Ông Mathieu Tilman, quản lý một siêu thị Delhaize tại Bỉ, cho biết ông thực sự bị sốc trước hình thức tấn công này. “Tôi thậm chí không hiểu làm thế nào một người nào đó có thể làm điều này. Làm sao chúng ta lại phải vứt bỏ nhiều thực phẩm đến vậy? Tôi thực sự cảm thấy đau lòng. Trong những lúc như thế này, bạn chỉ muốn nghỉ việc”, ông chia sẻ.
Tại Ireland, 13 cửa hàng thuộc chuỗi SuperValu bị ảnh hưởng bởi sự cố mà Musgrave Group, tập đoàn sở hữu chuỗi siêu thị này, gọi là “sự cố mạng”. Trong tuyên bố ngày 2/11, người phát ngôn Musgrave Group cho biết việc bổ sung hàng hóa đông lạnh và thực phẩm bảo quản lạnh tại các cửa hàng bị ảnh hưởng đang được triển khai tích cực.
Ở Hà Lan, một số ít cửa hàng tạp hóa quy mô nhỏ cũng gặp gián đoạn hoạt động. Trước đó, trong tháng 10, chuỗi siêu thị Albert Heijn đã phải tạm ngừng một số dịch vụ do một cuộc tấn công mạng riêng biệt.
Tại miền Tây nước Đức, hệ thống làm lạnh của siêu thị Rewe Büsken bị gián đoạn sau một cuộc tấn công mạng nhằm vào nhà cung cấp hệ thống Danfoss. Công ty này xác nhận sự cố và cho biết các hệ thống đã hoạt động trở lại từ chiều 2/11.
Ở Bồ Đào Nha, tập đoàn Mosqueteiros cho biết sự cố tại 7 cửa hàng thuộc chuỗi Intermarché có liên quan đến một cuộc tấn công mạng. Theo tập đoàn, cuộc tấn công dường như nhắm vào một nhà cung cấp dịch vụ bên ngoài, đơn vị chịu trách nhiệm quản lý các hệ thống làm lạnh.
Trong khi đó, chuỗi siêu thị ICA của Thụy Điển cho biết một số lượng hạn chế cửa hàng của họ gặp trục trặc với hệ thống làm lạnh, nhưng chưa xác nhận nguyên nhân có phải do tấn công mạng hay không. Các cơ quan an ninh mạng quốc gia Thụy Điển cho biết đang theo dõi vụ việc.
Tại Phần Lan, nhiệt độ bất thường được phát hiện tại một số cửa hàng tạp hóa quy mô nhỏ thuộc tập đoàn Kesko. Doanh nghiệp này cho biết đang tiến hành điều tra để xác định nguyên nhân.
Còn tại Estonia, ít nhất một siêu thị đã bị tin tặc xâm nhập và thay đổi nhiệt độ trong các thiết bị làm lạnh lên tới 50 độ C, theo thông tin do đài truyền hình công cộng ERR đưa tin.
Thiệt hại về thực phẩm từ các vụ việc tại châu Âu hiện được ước tính lên tới hàng chục triệu euro.
Trước nguy cơ các cuộc tấn công tương tự lan rộng, tại Anh, Trung tâm An ninh mạng Quốc gia (NCSC) đã phát đi cảnh báo, yêu cầu các nhà bán lẻ cập nhật phần mềm điều khiển nhiệt độ tủ lạnh và tủ đông nhằm giảm thiểu nguy cơ bị tin tặc khai thác lỗ hổng.
Cơ quan này cũng cảnh báo Anh nhiều khả năng sẽ phải đối mặt với một cuộc tấn công mạng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nhắm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của quốc gia trong vòng 2 năm tới.