Hoàn thiện thể chế, nâng cao thực thi về phúc lợi động vật

Ngày 23/9, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam tổ chức Hội thảo “Phúc lợi động vật – Đề xuất thể chế chính sách và thực thi”.

Quy định về đối xử nhân đạo, chăm sóc, nuôi dưỡng, vận chuyển và giết mổ động vật đã được đặt ra trong pháp luật, nhưng tiêu chí cụ thể, năng lực thực thi và cơ chế giám sát vẫn đang tiếp tục hoàn thiện. Trong bối cảnh hội nhập, phúc lợi động vật cũng trở thành một yêu cầu của chuỗi cung ứng và thị trường toàn cầu.

Phúc lợi động vật: Yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu

Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Đảm cho biết, Luật Thú y và Luật Chăn nuôi đã có nhiều quy định liên quan đến đối xử nhân đạo với vật nuôi, chăm sóc, nuôi dưỡng, vận chuyển, giết mổ và sử dụng động vật trong nghiên cứu. Tuy nhiên, giữa quy định và thực tiễn áp dụng vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục làm rõ, nhất là tiêu chí đánh giá, hướng dẫn thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát.

Trong thương mại quốc tế, yêu cầu về an toàn thực phẩm, kiểm dịch, sức khỏe động vật, tiêu chuẩn kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc ngày càng được chú trọng. Phúc lợi động vật cũng đang được đặt trong mối liên hệ với chất lượng sản phẩm, tính bền vững và trách nhiệm xã hội tại nhiều thị trường.

“Vấn đề đặt ra là cần chuẩn bị như thế nào về thể chế, tiêu chuẩn, năng lực thực thi và cơ chế thị trường để phúc lợi động vật không trở thành một yêu cầu làm tăng thêm gánh nặng cho người sản xuất, mà có thể trở thành động lực nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm chăn nuôi”, ông bày tỏ.

Chuyển từ đối xử nhân đạo sang quản trị phúc lợi động vật

Bà Hạ Thúy Hạnh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam cho rằng cách tiếp cận về phúc lợi động vật cần chuyển sang quản trị tích cực nhằm bảo đảm động vật đạt trạng thái phúc lợi tốt nhất. Ví dụ như đánh giá phúc lợi không thể chỉ dừng ở diện tích chuồng nuôi mà cần xem xét khả năng để vật nuôi đứng, nằm, di chuyển và thực hiện các hành vi bản năng. Những yêu cầu này cần được nghiên cứu cụ thể đối với từng nhóm vật nuôi như heo, gia cầm, trâu, bò.

Tương tự, trong vận chuyển, yêu cầu không chỉ là phương tiện thông thoáng mà còn phải tính đến việc cung cấp thức ăn, nước uống, giảm stress và bảo đảm thời gian vận chuyển phù hợp. “Phúc lợi động vật cần được nhìn nhận xuyên suốt chuỗi, từ chăn nuôi, vận chuyển đến giết mổ, chứ không chỉ ở phạm vi trang trại”, bà Hạnh nhấn mạnh.

Một trong những vấn đề được đặt ra là khoảng cách giữa nguyên tắc pháp luật và yêu cầu cụ thể trong tổ chức sản xuất. Do đó, để quy định đi vào thực tế, bà Hạnh đề xuất cần có hướng dẫn rõ hơn, tiêu chí cụ thể và cơ chế thực hiện phù hợp với điều kiện sản xuất. Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam kiến nghị xây dựng khung chính sách quốc gia về phúc lợi động vật, nghiên cứu các chương trình chiến lược dài hạn và từng bước đánh giá tác động của chính sách.

Về tiêu chuẩn, yêu cầu cụ thể xác định theo từng loài và từng giai đoạn trong chuỗi. Với đó xây dựng bộ chỉ số về phúc lợi động vật để làm cơ sở đánh giá, giám sát và cải thiện điều kiện chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, kiểm tra viên, người chăn nuôi, người vận chuyển, cơ sở giết mổ.

Lấy chỉ số theo dõi làm thước đo

Từ kinh nghiệm của doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Minh, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp BAF Việt Nam khẳng định, phúc lợi động vật đã trở thành yêu cầu của toàn chuỗi chăn nuôi, chú trọng 5 quyền cơ bản của vật nuôi: quyền được ăn uống đầy đủ; không khó chịu; không bị đau đớn, bệnh tật; không sợ hãi, căng thẳng.

Theo ông Minh, BAF tích hợp phúc lợi động vật vào thiết kế chuồng trại, quy trình thú y, quản lý dữ liệu và trách nhiệm của từng cấp quản lý. Đồng thời, kết hợp các hệ thống công nghệ để kiểm soát việc tuân thủ, đồng thời theo dõi kết quả thực tế trên vật nuôi, trong đó sức khỏe và tình trạng của đàn là thước đo quan trọng.

BAF cũng áp dụng các khung khuyến cáo của IFC và các tổ chức chuyên môn của châu Âu, tập trung vào phòng ngừa thông qua quản lý sức khỏe đàn, an toàn sinh học, kiểm soát con giống và dinh dưỡng. Các công cụ chẩn đoán, xét nghiệm sớm được sử dụng nhằm phát hiện nguy cơ trước khi vật nuôi bị tổn thương, hạn chế việc sử dụng kháng sinh. Tại các trang trại, hệ thống tự động, camera giám sát, hệ thống quản lý trang trại và truy xuất nguồn gốc được kết nối để theo dõi các chỉ số, phát hiện vấn đề và ghi nhận các biện pháp khắc phục tại hiện trường.

Tại Hội nghị, nhiều địa phương đã bắt đầu quan tâm đến chính sách hỗ trợ cơ sở chăn nuôi đáp ứng các tiêu chí, điều kiện chăn nuôi, qua đó tạo thêm động lực để doanh nghiệp và người sản xuất từng bước cải thiện điều kiện nuôi dưỡng vật nuôi.