Liên hợp quốc kêu gọi hành động trên toàn chuỗi để giảm lãng phí thực phẩm

Phát biểu tại Lễ phát động hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 ngày 20/9, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, nhấn mạnh giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm là một trong những giải pháp căn bản để bảo vệ môi trường, tăng cường an ninh lương thực và phát triển bền vững.

“Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” truyền tải thông điệp giản dị nhưng sâu sắc: cách sản xuất, tiêu dùng và quản lý thực phẩm có thể tác động trực tiếp đến chất lượng môi trường đô thị. Mỗi ngày, hơn 1 tỷ suất ăn bị lãng phí trên toàn thế giới, trong khi hàng triệu người vẫn phải đối mặt với nạn đói và tình trạng mất an ninh lương thực.

Đây không chỉ là vấn đề về đạo đức mà còn tạo ra cuộc khủng hoảng môi trường. Thất thoát và lãng phí thực phẩm làm gia tăng hậu quả biến đổi khí hậu, làm giảm suy giảm đa dạng sinh học và khiến các hệ sinh thái bị ô nhiễm nghiêm trọng. Tình trạng này gây áp lực lên các hệ thống quản lý chất thải, đồng thời cản trở những nỗ lực chung nhằm xây dựng các hệ thống nông nghiệp – thực phẩm có khả năng chống chịu và bảo đảm công bằng.

Giải quyết thách thức này vừa là yêu cầu cấp thiết về môi trường, vừa mở ra cơ hội đặc biệt. Giảm lãng phí thực phẩm để tăng cường an ninh lương thực, để xây dựng những đô thị lành mạnh hơn, đồng thời đẩy nhanh hành trình đầy khát vọng của Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

“Lễ phát động hôm nay diễn ra vào một thời điểm đặc biệt ý nghĩa. Khi Ngày Quốc tế Nhận thức về Tổn thất và Lãng phí Thực phẩm 29/9 đang đến gần, chúng ta càng nhận thức rõ rằng, giải quyết vấn đề này có ý nghĩa thiết yếu đối với việc bảo vệ hành tinh và xây dựng các hệ thống nông nghiệp và thực phẩm bền vững”, bà Pauline chia sẻ.

Liên hợp quốc rất tự hào được đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong sứ mệnh quan trọng này. Thông qua các cơ quan như Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các đối tác địa phương. Từ cải thiện công tác xử lý và bảo quản sau thu hoạch đến tiên phong triển khai các giải pháp kinh tế tuần hoàn, những sáng kiến này góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, cải thiện sinh kế của nông dân và mở ra những tiềm năng kinh tế mới.

Tuy nhiên, bà chỉ ra, để tạo ra sự chuyển đổi thực chất cần sự hành động trên toàn bộ chuỗi giá trị nông sản – thực phẩm. Chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng cần chung tay ngăn ngừa thất thoát trong chuỗi cung ứng, duy trì thực phẩm còn sử dụng được trong vòng tuần hoàn, đồng thời chuyển đổi chất thải hữu cơ không thể tránh khỏi thành các nguồn tài nguyên hữu ích.

Và sự thay đổi bắt đầu từ chính mỗi gia đình. Mỗi cá nhân đều có thể tạo nên sự khác biệt thông qua những lựa chọn có trách nhiệm hằng ngày: lên kế hoạch cho các bữa ăn, chỉ mua những gì thực sự cần và sáng tạo trong việc tận dụng thực phẩm còn dư.

“Thành phố sạch hơn bắt đầu từ tiêu dùng có trách nhiệm. Tương lai bền vững hơn bắt đầu từ việc giảm thiểu chất thải. Và một nền kinh tế tuần hoàn thực sự bắt đầu hình thành ngay từ thời điểm chúng ta nhận ra giá trị vốn có của những nguồn tài nguyên vốn lẽ ra có thể bị vứt bỏ”, bà Pauline khẳng định.