Tinh gọn hệ thống pháp luật ngành Nông nghiệp và Môi trường

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Quyết định số 2250/QĐ-BNNMT phê duyệt phương án sắp xếp, tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của Bộ trưởng. Đây là đợt rà soát có quy mô lớn nhất từ trước đến nay đối với hệ thống văn bản của ngành, hướng tới mục tiêu tinh gọn, khắc phục chồng chéo và nâng cao chất lượng thể chế phục vụ phát triển.

Tinh gọn hệ thống pháp luật để đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Quyết định số 2250/QĐ-BNNMT được ban hành trong bối cảnh công tác hoàn thiện thể chế được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo động lực cho tăng trưởng và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Trước đó, Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII đã đặt ra yêu cầu xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, minh bạch, ổn định và dễ tiếp cận, đồng thời nhấn mạnh nhiệm vụ đơn giản hóa, giảm tầng nấc trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Mới đây là Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật và Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 tiếp tục yêu cầu xây dựng cấu trúc hệ thống pháp luật hiện đại, khoa học, hạn chế tình trạng ban hành quá nhiều văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành.

Xét về thực tiễn quản lý, ông Phan Tuấn Hùng, Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết, mặc dù hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ngành Nông nghiệp và Môi trường đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho công tác quản lý nhà nước, nhưng qua nhiều năm ban hành và điều chỉnh, hệ thống văn bản pháp luật đã trở lên cồng kềnh, phân tán và thiếu đồng bộ ở một số lĩnh vực. Đặc biệt, sau khi hợp nhất Bộ, một số quy định có nội dung giao thoa, chồng chéo; nhiều văn bản đã qua nhiều lần sửa đổi hoặc không còn phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Chính vì vậy, mục tiêu của đợt rà soát lần này không đơn thuần là giảm số lượng văn bản mà hướng tới xây dựng hệ thống pháp luật ngành theo hướng đơn giản, dễ hiểu, dễ tra cứu, dễ áp dụng; đồng thời nâng cao tính thống nhất, đồng bộ giữa các lĩnh vực quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Bãi bỏ 149 văn bản, ban hành mới 92 văn bản thay thế 240 văn bản

Theo Quyết định số 2250/QĐ-BNNMT, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ thực hiện bãi bỏ 149 văn bản quy phạm pháp luật, tương đương khoảng 35% số văn bản thuộc diện rà soát.

Các lĩnh vực có số lượng văn bản bãi bỏ nhiều, gồm: Trồng trọt và Bảo vệ thực vật với 39 văn bản; Môi trường với 21 văn bản; Tổ chức cán bộ với 16 văn bản; Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý với 11 văn bản; Địa chất và Khoáng sản với 9 văn bản; Khoa học và Công nghệ với 9 văn bản; Quản lý đất đai với 7 văn bản.

Song song với đó, Bộ sẽ xây dựng 92 văn bản quy phạm pháp luật để thay thế cho 240 văn bản hiện hành. Đây là bước chuyển đáng chú ý từ mô hình quản lý bằng nhiều văn bản đơn lẻ sang mô hình tích hợp, hợp nhất các quy định có cùng phạm vi điều chỉnh.

Ở lĩnh vực Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, chỉ 2 văn bản quy phạm pháp luật mới sẽ thay thế cho 9 văn bản hiện hành. Lĩnh vực Chăn nuôi và Thú y giảm từ 14 văn bản xuống còn 4 văn bản. Lĩnh vực Lâm nghiệp và Kiểm lâm giảm từ 20 văn bản xuống còn 7 văn bản.

Đặc biệt, lĩnh vực Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam sẽ thực hiện cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất khi xây dựng 32 văn bản thay thế cho 76 văn bản hiện hành. Nhiều quy phạm kỹ thuật, quy định chuyên ngành được ban hành từ cuối những năm 1980, thập niên 1990 và đầu những năm 2000 sẽ được rà soát, tích hợp và cập nhật theo yêu cầu quản lý hiện đại.

Trong lĩnh vực Địa chất và Khoáng sản, Bộ sẽ xây dựng 8 văn bản quy phạm pháp luật mới để thay thế 22 văn bản hiện hành. Nhiều quy định riêng lẻ liên quan đến quản lý dữ liệu địa chất, thẩm định đề án khoáng sản, nộp mẫu vật địa chất hay định mức, đơn giá công trình địa chất sẽ được nghiên cứu hợp nhất để bảo đảm tính thống nhất và thuận lợi trong tổ chức thực hiện.

Đáng chú ý, Quyết định lần này không thực hiện tinh gọn theo hướng cơ học. Một số lĩnh vực như Thủy sản và Kiểm ngư, Khuyến nông, Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi… không thuộc diện hợp nhất do số lượng văn bản quy phạm pháp luật hiện hành không nhiều, nội dung điều chỉnh tương đối ổn định và đã được rà soát, sắp xếp qua các đợt sửa đổi trước đây.

Việc cắt giảm hàng trăm văn bản quy phạm pháp luật lần này cho thấy quyết tâm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc thực hiện chủ trương đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, lấy hiệu quả thực thi làm thước đo. Khi hệ thống văn bản được tinh gọn, thống nhất và minh bạch hơn, chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp sẽ tiếp tục được giảm xuống, đồng thời tạo điều kiện nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong toàn ngành.