Hình thành vùng nguyên liệu trồng cỏ, phục vụ nuôi bò sữa
Ông Nguyễn Văn Cư, hộ dân tham gia trồng cỏ tại thôn Tây Nam (xã Sơn Tiến, Hà Tĩnh) cho biết: “Trước đây gia đình tôi chủ yếu trồng các loại cây màu nhưng hiệu quả không cao. Từ khi chuyển sang trồng cỏ nguyên liệu liên kết với trang trại bò sữa, mỗi năm gia đình thu được hơn 100 triệu đồng từ bán cỏ nguyên liệu. Bên cạnh đó, chúng tôi còn chủ động được nguồn thức ăn xanh cho hơn 10 con bò và hươu, đặc biệt là trong mùa mưa rét”.
Trong số 10 thôn tham gia trồng cỏ của xã, thôn Tây Nam là địa phương có diện tích lớn nhất với gần 50ha. Để nâng cao hiệu quả sản xuất, người dân đã thành lập 4 tổ hợp tác với hơn 40 hộ tham gia. Các tổ hợp tác hỗ trợ nhau từ khâu làm đất, chăm sóc, thu hoạch đến vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm, góp phần giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Theo người dân địa phương, cỏ Mombasa sau khi trồng khoảng 50 – 60 ngày bắt đầu cho thu hoạch lứa đầu tiên và có thể cắt từ 8 – 10 lứa mỗi năm, sau khi trừ các khoản chi phí sản xuất, người dân thu về trên 100 triệu đồng/ha/năm.
Lợi thế của trồng cỏ là chỉ đầu tư hạt giống một lần nhưng khai thác được quanh năm. Quá trình trồng cỏ không dùng các loại thuốc bảo vệ thực vật để phun, bởi cây cỏ hầu như không có sâu bệnh xâm hại, điều này vừa tiết kiệm chi phí sản xuất, vừa tránh được tác động của thuốc bảo vệ thực đến môi trường xung quanh và sức khỏe cho chính bà con nông dân.
Hiện nay, toàn xã Sơn Tiến có gần 300ha cỏ Ghine Mombasa (còn gọi là cỏ sả), trong đó gần 50ha được liên kết trực tiếp với Trang trại bò sữa Vinamilk Hà Tĩnh. Đây là giống cỏ có khả năng sinh trưởng mạnh, thân bụi lớn, lá dài, mềm và hàm lượng dinh dưỡng cao nên rất phù hợp để người dân phát triển chăn nuôi bò, dê, hươu.
Quá trình trồng cho thấy giống cỏ Ghine Mombasa phù hợp với những vùng đất gò đồi, đất màu kém hiệu quả, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nóng ẩm, chịu hạn khá, tái sinh nhanh sau mỗi lứa cắt và ít sâu bệnh và đặc biệt chỉ cần trồng một lần có thể khai thác liên tục từ 5 – 7 năm. Theo bà con, trung bình từ 25 – 30 ngày là cắt 1 lứa cỏ, năng suất cỏ tươi đạt khoảng 240-280 tấn/ha. Sau khi trừ chi phí, việc trồng cỏ mang lại nguồn thu cho bà con hơn 100 triệu đồng/năm.
Để đảm bảo nguồn thức ăn ổn định cho đàn bò sữa, từ năm 2016 đến nay, Trang trại bò sữa Vinamilk Hà Tĩnh đã liên kết với người dân xây dựng vùng nguyên liệu cỏ tại nhiều địa phương, trong đó Sơn Tiến là một trong những vùng trọng điểm. Hiện trang trại duy trì đàn bò sữa hơn 2.000 con và tạo việc làm thường xuyên cho trên 100 lao động địa phương.
Đại diện Trang trại bò sữa Vinamilk Hà Tĩnh cho biết, trung bình mỗi tháng trang trại thu mua gần 700 tấn cỏ tươi từ các hộ dân liên kết. Việc xây dựng vùng nguyên liệu giúp doanh nghiệp chủ động nguồn thức ăn cho đàn bò, đồng thời tạo đầu ra ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân. Thời gian tới, trang trại sẽ tiếp tục mở rộng diện tích liên kết nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất.
Chủ động nguồn thức ăn xanh cho chăn nuôi
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế từ bán cỏ nguyên liệu, mô hình còn góp phần phát triển nghề chăn nuôi trên địa bàn. Hiện xã Sơn Tiến có khoảng 7.700 con trâu bò, gần 3.600 con hươu và hơn 8.100 con dê. Nguồn thức ăn xanh dồi dào từ các vùng trồng cỏ tập trung giúp người dân chủ động nguồn thức ăn cho vật nuôi, giảm chi phí chăn nuôi và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Trước đó, năm 2021, Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh đã phối hợp Tổ chức Nghiên cứu Nông lâm Quốc tế (ICRAF Việt Nam) triển khai một số mô hình trồng cỏ Ghine Mombasa tại xã Sơn Tiến trong khuôn khổ Dự án “Hỗ trợ Việt Nam thực hiện Thỏa thuận Paris tại Hà Tĩnh” (Dự án SIPA Hà Tĩnh).
Theo đó, Trung tâm đã xây dựng mô hình “Trồng cỏ chịu hạn phục vụ chăn nuôi” tại thôn Ao Tròn, xã Sơn Tiến với 31 hộ tham gia (diện tích 2,6ha), với mục tiêu chuyển đổi diện tích đất màu sản xuất không hiệu quả sang trồng giống cỏ chịu hạn, có giá trị dinh dưỡng cao phục vụ chăn nuôi.
Dự án đã hỗ trợ các hộ dân tham gia 100% cỏ giống, 50% phân bón cho toàn bộ diện tích trồng. Trong quá trình triển khai, 2,6ha đất khô cằn đã được quy hoạch lại thành vùng trồng cỏ chịu hạn. Các hộ tham gia được tập huấn về kỹ thuật trồng cỏ, chăm sóc, bón phân, thu cắt cỏ cho gia súc ăn; kỹ thuật phòng trừ các đối tượng sâu, bệnh hại… Thực tế cho thấy, năng suất cỏ tươi bình quân của mô hình đạt ổn định khoảng 12 – 15 tấn/1.000m2/năm, năng suất cỏ khô từ 3,2 – 5 tấn/1.000m2/năm.
Bà Phan Thị Cúc – cán bộ Phòng Kinh tế, UBND xã Sơn Tiến cho biết: Mô hình liên kết trồng cỏ nguyên liệu đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho người dân. Không chỉ tạo nguồn thu ổn định, mô hình còn góp phần khai thác hiệu quả diện tích đất đai, thúc đẩy phát triển chăn nuôi và hình thành tư duy sản xuất hàng hóa gắn với liên kết tiêu thụ. Đây là hướng đi phù hợp để nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp trên địa bàn.
Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân mở rộng diện tích trồng cỏ ở những vùng đất phù hợp, đồng thời cũng cố các tổ hợp tác nhằm tăng cường liên kết sản xuất, giúp nhiều hộ dân miền núi nâng cao thu nhập và từng bước làm giàu trên chính đồng đất quê hương.